Hulp bij rouwverwerking
Hoe je de draad van het leven weer oppakt na verlies is voor iedereen anders. Jouw dierbaren kunnen je helpen bij rouwverwerking. In het praatstuk omschrijven we onderwerpen en tips om in gesprek te gaan.
98% van de lezers beoordeelt dit praatstuk positief
Rouwverlof en omgaan met rouw, ook tijdens de feestdagen
Bij DELA weten wij als geen ander wat rouw doet met mensen en hoe zwaar die allereerste keren kunnen zijn na een overlijden. Die eerste verjaardag, trouwdag of de eerste feestdagen. De harde realiteit van die lege stoel. En wat te denken van de eerste werkdag na het rouwverlof?
Hoe lang is het rouwverlof?
Hoe lang je verlof krijgt na een overlijden, verschilt per situatie en werkgever. In Nederland bestaat nog geen wettelijk rouwverlof. Dit is vaak geregeld in de CAO. De overheid werkt nog aan een wet hiervoor.
Weer werken na rouwverlof
Die eerste dag na het rouwverlof kan wat onwennig en beladen voelen. Misschien ben je bang dat emoties de overhand krijgen, of dat je iets meemaakt dat je verdriet triggert. En komt verdriet opeens op? Dan is dat oké.
Geef vooral aan bij je collega’s en leidinggevende wat je nodig hebt: wil je erover praten of juist niet, of valt een taak je op dit moment te zwaar? Geef het op tijd aan, zodat iemand het kan overnemen.
Collega helpen na rouwverlof?
Ben je de collega van iemand die een verlies heeft meegemaakt en wil je helpen? Blijf dan dicht bij jezelf: bied een luisterend oor. Ben je meer van de praktische hulp, bied bijvoorbeeld aan om een dagplanning samen te maken. Welke rol jij ook speelt voor je collega, het is allemaal waardevol.
Ben je leidinggevende?
Lees hoe je jouw medewerker kunt ondersteunen na een verlies en hem of haar kunt helpen het werk stukje bij beetje weer op te pakken.
En dan… wordt het kerst
Ook als je je draai weer hebt gevonden, kan het verdriet soms opeens weer de kop op steken. Vooral bij de belangrijke momenten zoals verjaardagen, trouwdagen of bijzondere mijnpalen die je samen hebt beleefd… En natuurlijk de feestdagen. Met name de eerste kerst na een overlijden is iets waar veel mensen tegen op zien.
‘Het intense gemis komt altijd onverwachts’
‘Ik schrijf al achttien jaar over afscheid nemen en herinneren’, vertelt Claudia, communicatieadviseur bij DELA. ‘Op 12 augustus hield ik mijn vaders hand vast terwijl hij zijn laatste adem uitblies, na dagen van waken met mijn moeder en zusje. Ziek was hij al jaren, net voor zijn zestigste kwam de diagnose Parkinson. De weg was lang en beetje bij beetje verloor ik mijn sportieve vader. Door een te laat ontdekte medische fout kwam zijn dood alsnog onverwacht. Gelukkig konden we met z’n allen bewust afscheid nemen: duizend knuffels en kusjes, voor het laatst hand in hand. Zoveel liefde, maar ook intens verdriet.’
Rouw ik wel goed?
‘Rouw ik wel goed? Dat vraag ik me steeds vaker af’, gaat Claudia verder. ‘Soms voel ik me schuldig: als ik geniet van mijn schaterlachende baby of even niet aan hem dacht. In ons drukke gezin van zeven zijn stiltes zeldzaam. Vaak komen de tranen dus als ik alleen in de auto rijd. Ik denk hem soms te zien fietsen, of als mijn telefoon gaat denk ik dat hij het is. Daarna het harde besef dat dat niet meer kan. Ook in mijn werk zorgt het voor confrontaties. Zo interviewde ik laatst een collega in een rouwkamer naast de kamer waar hij voor het laatst lag.’
Hoe ga je om met verdriet?
Wat is rouwverwerking en hoe ga je om met je verdriet? Rouwdeskundige Daan Westerink legt uit waarom verdriet onderdeel is van het leven en hoe je op je eigen tempo weer contact kunt leggen met de buitenwereld.De eerste kerst zonder vader
‘Het samenzijn en samen zorgen voor een warme en persoonlijke afscheidsdienst heeft me zeker geholpen in mijn proces. Mijn man en zwager maakten vijf prachtige films van papa’s leven, en die houden mijn herinnering aan de gezonde versie van hem levend. Ik beleef dit jaar al die eerste keren, zoals nu de eerste kerst zonder hem. Hoe ik die dagen door ga komen, weet ik nog niet. Ik ben heel benieuwd hoe collega’s me kunnen helpen met hun tips en ervaringen.’
‘Het grote missen zit in kleine dingen’
‘Afgelopen jaar was intens: kort na elkaar overleden mijn vader en mijn oudste zus’, vertelt Audrey, algemeen medewerker bij DELA. ‘Elke dag begeleid ik nabestaanden en luister ik naar hun verhalen. Van mijn leidinggevende en collega’s heb ik zoveel steun en ruimte gekregen.’
‘Door deze levenservaringen ben ik gegroeid als mens, waardoor ik me nóg beter in kan leven in nabestaanden. Mijn vader had prostaatkanker en kreeg in korte tijd twee herseninfarcten. Samen met mijn twee zussen hebben wij bij hem gewaakt. De band met mijn vader is niet altijd goed geweest, maar ik ben heel dankbaar dat we die in zijn laatste fase hebben kunnen versterken.’
Collega’s als tweede familie
Audrey’s collega’s waren voor haar en haar gezin als een tweede familie. ‘Zo haalden mijn twee collega's mijn vader op en brachten hem naar ons uitvaartcentrum. Veel collega’s wachtten ons daar op in een erehaag. Ze zijn er altijd, zonder woorden. Zij weten hoe ik me voel en wat ik nodig heb.’
De laatste keer samen kerst en oudjaar
Audrey had niet verwacht dat ze de drie weken rouwverlof nodig zou hebben. ‘Mijn vaders dood kwam harder aan dan ik verwachtte. Bovendien moesten we veel regelen en zijn kamer leeghalen.’
Na een bijzonder zussenweekend aan zee, volgt het harde nieuws dat één van Audrey’s zussen niet meer beter kan worden. ‘Elk jaar vieren we samen eerste kerstdag en oudjaar. Vorig jaar was dat voor het laatst. We hebben gehuild en elkaar vastgehouden.’ Een ruime maand later overlijdt ze in het bijzijn van Audrey. In de periode die volgt zijn haar collega’s opnieuw haar veilige haven.
Hoe houd je de herinnering levend
Volgens Audrey zit het grote missen ’m in de kleine momenten. ‘Niks meer kunnen delen wanneer ik of mijn kinderen iets meemaken, of gewoon als ik haar wijze raad nodig heb… de app blijft stil.’
Audrey ziet op tegen deze eerste kerst zonder Wanda, maar ze gaat veel kaarsjes branden. ‘Thuis en in de kapel in Oisterwijk waar we altijd kwamen. Ik blijf hun namen noemen en hun muziek draaien. Zo houd ik ze dicht bij me.’
‘Helaas heelt tijd niet alle wonden’
‘Drie jaar geleden nam ik afscheid van mijn zus’, vertelt Marie-Louise, evenementcoördinator bij DELA. ‘Ze was met recht een oudere zus: een vriendin én raadgever. Toen ik 34 was, overleden mijn ouders drie maanden na elkaar. Mijn zus en ik werden nog hechter. Ze was er op alle belangrijke momenten, zoals de geboortes van mijn dochters.’
‘Ik mis die alledaagse momenten samen het meest. Onverwachts samen een koffietje in de zon, of elkaar gauw even bellen om bij te praten.’ De herinneringen aan die geluksmomentjes samen bieden Marie-Louise nu troost. ‘Wat ik mee wil geven is om die momenten heel bewust te beleven, zodat je er later troost uit kunt halen.’
Wat als je praten moeilijk vindt?
Het is helemaal oké als praten over je verlies met anderen niet lukt, rouw is voor iedereen anders.
Kaartjes voor de kinderen
‘De klap was groot toen mijn zus maagkanker kreeg’, vertelt Marie-Louise. ‘Ze was zo sterk en een doorzetter en heel bewust van wat komen ging. Ze vroeg of ik haar wilde helpen met het voorbereiden van kaartjes voor haar kinderen. Het was één van de verdrietigste maar ook mooiste momenten samen.’
De klap kwam het jaar erna
Marie-Louise was er samen met het gezin van haar zus bij toen ze insliep, een dag nadat ook de schoonmoeder van haar zus overleed. ‘Dat waren heftige weken. Ik regelde haar afscheidsdienst én die van haar schoonmoeder. Ik zat vol in mijn emotie, maar wilde er ook zijn voor mijn eigen gezin en dat van mijn zus. Ik belandde in standje overleven. Eigenlijk vond ik die eerste keren niet eens het ergste, ik was voorbereid. De klap kwam het jaar daarna.’
‘Mijn tips hoe om te gaan met missen tijdens de feestdagen? Sta jezelf toe om verdriet te hebben en herbeleef herinneringen heel bewust. Ben vooral ook heel eerlijk naar jezelf. Wat heb je nodig? Heb je geen zin om een masker op te zetten en Netflix je liever in je huispak? Doe dat! En vraag om hulp: praat of geef aan als je stilte wilt.’
‘Niemand kan voor jou bepalen hoe jij rouwt. Laat het op je afkomen en vertrouw erop dat je het goed doet. Soms ben je trots op jezelf omdat je de feestdagen goed bent doorgekomen en komt het gemis een week later, bij het horen van een liedje van Prince, waar ze zo gek op was.’
Rouw op de werkvloer
Wat doe je als je hoort dat je collega of medewerker een dierbare heeft verloren? Rouwdeskundigen Marrit van Exel en An Hooghe geven in deze brochure praktische tips over hoe je iemand die rouwt kunt helpen om het werk stukje bij beetje weer op te pakken.