• Overlijden melden - 0800 955 66 55 -gratis- 24 uur per dag

Duurzame uitvaart: zelf regelen in 4 stappen

Een duurzame of groene uitvaart is beter voor mens en milieu. Je kunt voor, tijdens en na de uitvaart veel duurzame keuzes maken. Van een duurzame kist en bloemen tot natuurbegraven en energiezuinig rouwvervoer. Regel het gemakkelijk zelf in 4 stappen.

In dit artikel lees je meer over:

Duurzame uitvaart in het kort

Duurzame uitvaart in het kort:

  • Een duurzame of natuurlijk uitvaart draagt bij aan een leefbare wereld en natuur.
  • Een duurzame uitvaart vermindert de CO2-uitstoot en bevordert eerlijke arbeidomstandigheden.
  • Een duurzame uitvaart hoeft niet duurder te zijn.
  • De rouwstoet heeft veel invloed op de duurzaamheid van de uitvaart.
  • Een duurzame keuze bij begraven is een opbaarplank.
  • Voor cremeren is een elektrische crematieoven een duurzame optie.
  • Er zijn veel duurzame alternatieven voor bijvoorbeeld de rouwkaart, bloemen en catering.

Wat is een duurzame uitvaart?

Bij een duurzame of groene uitvaart zijn milieuvriendelijke, duurzame keuzes gemaakt. Bijvoorbeeld over de kist, rouwstoet en uitvaartdienst. Greenleave, een samenwerkingsverband van uitvaartondernemers, heeft voorwaarden opgesteld om te bepalen of een keuze past bij een duurzame uitvaart. Stichting Natuur en Milieu heeft deze voorwaarden goedgekeurd.

Voorwaarden voor een duurzame uitvaartkeuze:

  • Gebruik van duurzame of hernieuwbare grondstoffen, bijvoorbeeld een uitvaartkist van onbewerkt Nederlands hout of wilgentenen.
  • Zo min mogelijk en energiezuinig rouwvervoer, bijvoorbeeld een uitvaartfiets of elektrische auto.
  • Het bewaren van de biodiversiteit, door bijvoorbeeld te kiezen voor natuurbegraven.
  • Gebruik van lokale en/of duurzame producten, voor bijvoorbeeld de kleding, rouwkaarten, catering en bloemen.
  • Samenwerking met organisaties die goed voor hun werknemers zorgen.

Hoe groot de milieuwinst van een duurzame uitvaart precies is, is moeilijk te bepalen. Dit hangt af van het type uitvaart en de gemaakte keuzes. Een duurzame uitvaart hoeft niet duurder te zijn. Bij DELA kun je een offerte aanvragen voor een duurzame uitvaart.

Waarom is een duurzame uitvaart belangrijk?

Steeds vaker horen we over thema’s als ‘duurzaamheid’ en ‘verduurzaming’. Het gaat er bij duurzaamheid om dat de keuzes die worden gemaakt bijdragen aan een leefbare wereld, ook in de toekomst, voor nabestaanden. Steeds meer mensen willen zelf een bijdrage leveren. Dan is een natuurlijke uitvaart een optie.

De uitvaartbranche doet mee
Veel uitvaartmaatschappijen zijn ook zélf bezig om te verduurzamen. Zo wil DELA dat vanaf 2030 alle eigen uitvaarten klimaatneutraal zijn. Deze uitvaartverzorger kiest bijvoorbeeld al voor een duurzamere standaardkist. Dus ook wie niet bewust kiest voor een duurzame uitvaart, krijgt al een uitvaart die beter is voor het milieu dan voorheen.

Een duurzame uitvaart regelen

Het regelen van een duurzame uitvaart hoeft niet langer te duren dan van een andere uitvaart. Bij DELA kun je kiezen voor allerlei duurzame alternatieven, zoals natuurbegraven of een duurzame catering. Je hoeft dus niet zelf het wiel uit te vinden om een uitvaart te verduurzamen.

Stap 1: Leg je wensen vast

Het is belangrijk om de keuze voor een duurzame uitvaart vast te leggen. Ook is het verstandig om je wensen met nabestaanden te bespreken. Zo voorkom je dat zij door tijdsdruk of emoties andere keuzes maken dan je had gewild. Ook ontzorg je je dierbaren op deze manier na het overlijden. Bij DELA kun je in een onlinewensenboek keuzes voor een duurzame uitvaart vastleggen. Ook kun je de ‘checklist duurzame uitvaart’ downloaden die helpt om keuzes te maken.

Stap 2: Vlak na het overlijden

Duurzame rouwkaart
Duurzame opties:

  • Online rouwkaart.
  • 100 procent gerecycled papier.
  • Een rouwkaart met FSC-keurmerk, het keurmerk van goed bosbeheer. DELA gebruikt voor rouwkaarten standaard papier met dit keurmerk.

Steeds meer mensen kiezen voor een digitale rouwkaart. Dat bespaart papier, inkt en bezorging. Ook is een online rouwkaart goedkoop en makkelijk te versturen. Kies je liever voor een papieren variant, dan kun je kiezen voor een rouwkaart met FSC-keurmerk of van gerecycled papier en milieuvriendelijke inkt.

Duurzaam opbaren
Duurzame opties:

  • Opbaren in een uitvaartcentrum.
  • Minder dagen opbaren.
  • Graszoden gebruiken voor de koeling.

De koelapparatuur voor thuisopbaring verbruikt meer energie dan de koelruimte in een uitvaartcentrum. Vijf dagen koelen met 90W kost 10kWh. Dat is evenveel als een moderne LED-lamp van 10W die 1.000 uur brandt. Opbaren in een uitvaartcentrum is dus duurzamer. Ook verkorten van de opbaring scheelt stroom. De opbaring mag volgens de wet maximaal zes werkdagen duren.

Een duurzame methode voor opbaring is het gebruik van graszoden. Deze liggen onder de overledene en worden besproeid met water vermengd met etherische oliën. Graszoden bij een opbaring worden nog weinig gebruikt. Een nadeel is dat de zoden minder goed koelen dan een koelsysteem. In een warme periode is het dan nodig om icepacks dicht bij de overledene te plaatsen om het lichaam koud genoeg te houden.

Duurzame kist of opbaarplank met lijkwade
Duurzame opties:

  • Opbaarplank van duurzaam hout, zoals vurenhout van de fijnspar.
  • Kist van Nederlands onbewerkt hout, zoals beukenhout of wilgenhout van de populier.
  • Mand van wilgentenen of riet.

Voor een uitvaartkist is onbewerkt hout een duurzame optie. Het liefst is dit hout in Nederland geproduceerd, zoals het hout van (knot)wilgen. Het vervoer van buitenlands hout naar Nederland stoot namelijk CO2 uit.
Kisten van spaanplaat zijn niet duurzaam. Spaanplaat bestaat uit verschillende soorten zaagsel dat met bindmiddel bij elkaar wordt gehouden. Deze lijm bevat vaak formaldehyde, een stof die schadelijk is voor mens en natuur. Bij begraven komt de lijm in de grond terecht en bij een crematie verdwijnt het in de lucht.

Opbaarplank met lijkwade
Bij een begrafenis is een opbaarplank duurzamer dan een kist. Er is immers minder hout nodig. De opbaarplank moet dan wel gemaakt zijn van duurzaam hout, zoals bamboe of beukenhout. Een overledene ligt op een opbaarplank in een lijkwade. Dat is een grote doek waar een dierbare in wordt gewikkeld. Deze doek moet altijd gemaakt zijn van natuurlijke materialen zoals onbewerkt katoen. Nabestaanden mogen hiervoor een eigen doek gebruiken.

Duurzame kleding bij de opbaring
Duurzame opties:

  • Kleding van wol, linnen of hennep.
  • Geen nieuw gekochte kleding.
  • Geen synthetische kleding.
  • Geen sieraden, bril of elektrische voorwerpen in het graf.

Vaak vinden nabestaanden het fijn om hun dierbare in eigen kleding te zien. Het is duurzaam om kleding te kiezen die gemaakt is met natuurlijke materialen.

Stap 3: Tijdens de uitvaart

Duurzaam cremeren of begraven
Duurzame opties:

  • Natuurbegraven.
  • Cremeren in een elektrische crematieoven.

Zowel begraven als cremeren kan passen bij een duurzame uitvaart. Natuurbegraven is duurzamer dan een reguliere begrafenis. Dat komt onder meer omdat de grond duurzamer wordt geëxploiteerd en er minder productiemateriaal nodig is. Wie de voorkeur geeft aan cremeren, kan bij DELA kiezen voor een elektrische crematieoven. Deze crematieoven werkt hetzelfde als cremeren met een gasoven, maar dan zonder fossiele brandstoffen.

Resomeren, composteren, humusteren
In de toekomst wordt het waarschijnlijk ook mogelijk om je te laten resomeren. Resomeren is een nieuwe uitvaartmethode waarbij een overledene in een chemische vloeistof oplost. Hoe duurzaam resomeren is, hangt af van de eventuele kabinetsbesluiten over de productie en afvoer van de vloeistof. In sommige landen is het toegestaan om een overledene te humusteren, waarbij het lichaam langzaam ontbindt en composteert. In Nederland is dit nog verboden.

Duurzame rouwstoet
Duurzame opties:

  • Rouwfiets, uitvaartfiets of bakfiets.
  • Elektrische volgauto.
  • Uitvaartbus voor overledene en nabestaanden.
  • Loopkoets of platte kar voor korte afstanden.
  • Een pendelbus vanaf het station.
  • Uitvaartlocatie dichtbij woonadres nabestaanden.
  • Rouwkaart met het verzoek voor duurzaam vervoer te kiezen.
  • Livestream.

De rouwstoet heeft de meeste invloed op de duurzaamheid van de uitvaart. Dat komt omdat het vervoer zorgt voor veel CO2-uitstoot. Veel mensen komen met de auto in plaats van het ov omdat ze de reis van en naar de uitvaart niet met vreemden willen maken. De keuze van de uitvaartlocatie is bepalend: hoe dichterbij nabestaanden wonen, hoe beter voor het milieu.

Alternatieve volgvoertuigen
Een alternatief voor een volgauto is een rouwfiets of een uitvaartfiets. In een kleine groep kunnen nabestaanden dan meefietsen. Wie toch een gemotoriseerd voertuig wil, kan voor een elektrisch auto kiezen. Ook bestaan er uitvaartbussen die zowel de overledene als de nabestaanden vervoeren.

Livestream voor minder CO2-uitstoot
Sinds de coronapandemie is het gebruikelijk om een uitvaartdienst via een livestream bij te wonen. Voor sommige mensen is dat een voordeel, bijvoorbeeld omdat ze het prettiger vinden om te speechen voor een kleinere zaal. Bovendien kunnen nabestaanden die slecht ter been zijn of ver weg wonen de uitvaartdienst ook meemaken. Hoe meer mensen de uitvaartdienst vanuit huis bijwonen, hoe minder vervoer en dus minder CO2-uitstoot.

Duurzame bloemen
Duurzame opties:

  • Bloemen uit eigen tuin zijn het duurzaamst.
  • Nederlandse seizoensbloemen die weinig gif, energie en water nodig hebben.
  • Vraag de bloemist naar duurzame keurmerken, zoals het EKO-keurmerk en het keurmerk van Fair Flowers Fair Plants (FFP).

Minder duurzame opties:

  • Rozen en lelies.
  • Bloemstukken met plastic hulpmiddelen, zoals oasis en linten.

Bij 90 procent van de uitvaarten worden bloemstukken gebruikt. Veel bloemen worden ingevlogen uit verre landen, zoals Kenia, Ecuador en Japan. Dit zorgt voor veel CO2-uitstoot in de lucht. Bloemen uit eigen land zijn duurzamer, mits er weinig bestrijdingsmiddelen, energie en water zijn gebruikt.

Bloemstukken met plastic hulpmiddelen zijn niet duurzaam: denk aan linten of oasis om de bloemen in te steken. Deze mogen niet bij het groen afval, maar scheiding vindt niet altijd plaats.

Duurzame catering
Een duurzame catering biedt maaltijden gemaakt met aandacht voor milieu, mens en dier, waar zo min mogelijk transport aan te pas is gekomen. Ook wordt er zo min mogelijk voedsel verspild.

Duurzame opties:

  • Lokale leveranciers, zodat de drank en voedsel zo min mogelijk kilometers hebben afgelegd.
  • Seizoensgebonden en vegetarische producten.
  • Uitvaart en catering zijn op dezelfde locatie. Dit voorkomt dat nabestaanden na de afscheidsdienst naar een andere locatie moeten reizen.
  • Bereiding van maaltijden en drank gebeurt ter plekke. Zo kan de cateraar inschatten hoeveel hapjes en drankjes de gasten consumeren. Dat zorgt voor minder voedselverspilling.
  • Kraanwater is vele malen minder vervuilend dan water uit flessen.
  • Geen (plastic) wegwerpartikelen, zoals bordjes en bestek. Zowel de productie uit aardolie als de afvalverwerking hebben veel impact op het milieu.

Duurzame condoleance
Duurzame opties:

  • Online-condoleanceregister. Zo is bij een onlineregister geen papier nodig.
  • Condoleanceregister van gerecycled papier.

Vaak is bij een afscheid of uitvaart een condoleanceboek aanwezig. Hierin kunnen genodigden hun medeleven uiten aan nabestaanden.

Duurzame alternatieven voor wensballonnen
Duurzame opties:

  • Luchtbellen blazen met milieuvriendelijke zeep.
  • Met elkaar een boom planten.
  • Persoonlijke kaartjes schrijven over de overledene om herinneringen te delen.

Wensballonnen zien er in de lucht wellicht mooi uit, maar zijn zeer belastend voor het milieu. Ze passen niet bij een duurzame uitvaart. De ballonnen vergaan nauwelijks en kunnen in de natuur of zee terechtkomen. Ook dieren kunnen verstrikt raken in de linten of ballonresten inslikken. Dit geldt ook voor biologisch afbreekbare ballonnen. Die zijn vaak gemaakt van latex of natuurrubber. Deze stoffen doen er jaren over om te vergaan.

Stap 4: Na de uitvaart

Duurzame grafsteen
Duurzame opties:

  • De duurzaamste optie is geen grafsteen. Alternatieven zijn bijvoorbeeld: het planten van een boompje, een (onbewerkt) houten aandenken of een gevonden steen.
  • Een zwerfkei, ofwel veldkei. Dit is een stuk steen dat in de ijstijd door gletsjers is meegevoerd. De winning en bewerking hebben niet veel impact op het milieu. Veel natuursteenbedrijven verkopen ook zwerfkeien.
  • Een gerecyclede grafsteen zoals van Circlestone. Deze organisatie geeft oude grafstenen een tweede leven.

De keuze voor een grafsteen heeft aanzienlijke invloed op de duurzaamheid van een uitvaart. Veel grafmonumenten zijn van graniet gemaakt. Deze natuursteen heeft zich in miljoenen jaren gevormd maar wordt na het ruimen van het graf tot puin gemaakt. Ook het transport van graniet is niet duurzaam, omdat het vaak in Azië wordt gewonnen. Bij de meeste natuurbegraafplaatsen zijn grafstenen niet toegestaan.

Duurzame urn
Duurzame opties:

  • Eco-urn van plantaardig materiaal, zoals wilgentenen of bamboe.
  • Aarden urn (aan de lucht gedroogde klei).
  • Urn van ongelakt Nederlands hout.

Veel sierurnen zijn gemaakt van brons, steen of aluminium. Deze grondstoffen zijn eindig en bij het productieproces komt bovendien veel energie vrij. Het is dan ook duurzamer om te kiezen voor een urn van een materiaal dat het milieu minder belast. Wanneer de urn wordt begraven, is het verstandig te kiezen voor een natuurlijk materiaal dat in de loop ter tijd afbreekt in de grond.

Wil je een handig overzicht van de mogelijkheden om het milieu minder te belasten? Download dan de checklist duurzame uitvaart.

Chat met onze medewerkers