‘Ik geef mensen ideeën om zich aan vast te houden op de speciale dagen.’

Uitvaartverzorger Diny werkt al 12 jaar in de regio Den Bosch. ‘Het hele eerste jaar is sowieso moeilijk. Vooral de dag dat hun dierbare gestorven is, en de verjaardagen. Maar verdriet komt soms opeens op en het is ook niet met een jaar voorbij. Er is altijd wel een moment waarop mensen het zwaar hebben, al is het jaren later. Als bijvoorbeeld je partner is overleden en jullie kind gaat trouwen, of er wordt een kleinkind geboren, dan kun je dat geluk niet samen delen. En dan doet het verlies ook na jaren nog steeds pijn.  

Herdenken zoals je afscheid nam

‘Nabestaanden vertellen mij soms wanneer ze het moeilijk hebben en hoe ze hun geliefden herdenken. En ik geef nabestaanden zelf ook voorbeelden mee voor de tijd na de uitvaart, omdat die tijd vaak moeilijker is dan het afscheid., Want door het overlijden moet je plotseling het leven dat je had met je dierbare loslaten. Maar jij krijgt heimwee naar die persoon en je moet van alles meemaken terwijl diegene er niet meer is. Dan wil je de dingen vastpakken die met jouw geliefde te maken hebben. Als er iets in me opkomt, dan geef ik mensen een idee om zich aan vast te houden op de dagen dat ze het moeilijk hebben.’   

Terug naar een dierbare plek

‘Het kan troost bieden om een dierbare plek opnieuw te bezoeken. Ik was eens bij een familie die hun overleden dierbare te voet naar het graf begeleidde op een natuurbegraafplaats. We liepen steeds een stukje met de loopkoets, en stopten op mooie plekjes onderweg. Daar gingen we rond de loopkoets staan, en lazen we een gedicht voor. Ook nu, jaren later, gaan deze mensen nog steeds koffie drinken op het terrasje van de natuurbegraafplaats en lopen daarna dat stukje. Zo herdenken ze hun geliefde. Misschien zelfs met een gedicht.’  

‘Een ander mooi voorbeeld is dat van de favoriete visplek van een vader. We hebben een vader in zijn eigen zijspan vervoerd naar de begraafplaats. Bij aankomst stonden zijn zoons, best ruige mannen, er in tranen omheen. Ze vertelden dat hun vader graag viste op een speciaal plekje aan het water, waar hij op zijn motor met zijspan altijd naartoe reed. Ik zei tegen hen: als jullie het moeilijk hebben, rij dan de route naar de plek waar hij altijd ging vissen.’  

Herinneringen worden een ritueel

‘Wat ik ook weleens als voorbeeld meegeef aan anderen, is het verhaal van een stel dat graag bij het Comomeer was. Een man en zijn vrouw gingen meerdere keren per jaar op vakantie naar het Comomeer. Dat was echt hún plekje, waar veel herinneringen liggen. Ze had altijd gezegd: als ik ooit overlijd, dan wil ik in een kist met een raampje aan de voorkant zodat ik het Comomeer kan zien. Dat kon natuurlijk niet. Toen heeft haar partner haar foto in plastic tegen de rots gehangen. Als hij in hun caravan is daar, is zij er ook een beetje bij.’ 

‘En herinneringen hoeven natuurlijk niet altijd aan een plek gebonden te zijn. Ook een dierbaar voorwerp kan herinneringen oproepen. Een dochter belde me laatst na de uitvaart op en zei: ‘er is een vaas van onze vader in het crematorium achtergebleven. Het is maar een eenvoudige vaas maar er zitten zoveel herinneringen aan.’ Dus ik ben op zoek gegaan naar de vaas. Nadat ik ’m had gevonden, belde ik de dochter op om te zeggen dat ik de vaas zou opsturen. Ik herinnerde me dat er bij de uitvaart alleen maar rode rozen hadden gelegen. Dus ik zei tegen haar: ‘als je nou een dag hebt dat je verdrietig bent, haal dan een bosje rode rozen.’ Dat vond ze een geweldig idee. Ik weet niet of ze het al gedaan heeft, maar er komt vast een moment dat ze rozen gaat kopen en ik hoop dat ze daar dan troost uit put.’