Complexe rouw na zelfdoding: ‘Twee uitvaarten die me bijbleven.’

In de uitvaartzorg maak je veel bijzondere verhalen mee. Verhalen die raken, ontroeren en soms nog jarenlang in je gedachten blijven. Sommige uitvaarten vergeet je nooit meer. Voor locatiemanager Henk Meijer zijn er twee uitvaarten die hem altijd zijn bijgebleven. Beide betroffen jonge mensen die hun leven beëindigden. Twee verschillende verhalen, maar met één overeenkomst: voor de mensen om hen heen kwam het overlijden als een complete schok.

Zelfdoding na een dubbelleven

"Wat me nog altijd raakt, is de uitvaart van een jonge man van ongeveer 25 jaar," vertelt Henk. Van buitenaf leek alles op orde. Zijn ouders dachten dat hij studeerde en bijna klaar was met zijn opleiding. Regelmatig vroegen zij hoe het ging met zijn studie. Zijn antwoord was steevast dat alles goed verliep. De werkelijkheid bleek anders.

De jongen woonde nauwelijks op zijn studentenkamer en hij bleek niet te studeren. Hij werkte op een Waddeneiland in de horeca, had daar een vriendin en leefde een heel ander leven dan zijn ouders dachten. De ouders bleven vragen wanneer hij zou afstuderen. Hij stelde dat antwoord steeds uit.

Toen hij uiteindelijk aankondigde dat hij zijn diploma zou gaan ophalen, bleek dat niet het moment van een afstuderen te zijn, maar het moment waarop hij ervoor koos zijn leven te beëindigen. Hij had alles voorbereid. Zijn kamer was opgezegd, zijn spullen waren ingepakt en de dozen stonden klaar. Zijn ouders ontdekten pas na zijn overlijden hoe anders zijn leven eruitzag.

Een afscheid vol vragen

Wat mij zo raakte was dat zijn ouders niks doorhadden dat hun zoon zo verstrikt raakte in de leugens naar zijn ouders toe. En dat je dan de keuze maakt om uit het leven te stappen.  

De uitvaart werd bezocht door honderden jongeren. Hij kwam uit zo’n sociale omgeving op Terschelling. Hij was geliefd, sociaal en populair. Juist daardoor was de verbijstering zo groot. Vrienden hadden geen idee dat hij met zulke zware gedachten worstelde. Zijn familie wist niets van het dubbelleven dat hij leidde. Voor iedereen voelde het alsof er twee werkelijkheden naast elkaar hadden bestaan.

Complexe rouw

Voor nabestaanden kunnen dergelijke omstandigheden het rouwproces extra ingewikkeld maken. Naast verdriet zijn er vaak vragen waarop nooit een antwoord komt. Waarom vertelde iemand niet hoe het werkelijk ging? Waren er signalen? Hadden we iets kunnen doen? Vragen die begrijpelijk zijn, maar waarop niet altijd antwoorden bestaan.

Zelfdoding na een leven vol pesten

Een andere uitvaart die Henk niet is vergeten, is een uitvaart van een jonge vrouw van 30 die via de levenseinde kliniek haar leven heeft beëindigd.

Zij beëindigde haar leven na een lange periode van psychisch lijden. Tijdens het afscheid werd duidelijk hoe diep de impact van pesten, afwijzing en een gebrek aan erkenning kan zijn. Het is zo heftig om als je zo jong bent, uit het leven te stappen. Het is prachtig dat het kan. Zelfdoding, daar is heel veel moed voor nodig. Mensen veroordelen dat natuurlijk vaak maar het kan niet makkelijk zijn. Deze vrouw was enorm gepest en dat trauma was zo groot. Ze voelde zich niet geaccepteerd door haar ouders, werd gepest op school, en werd uiteindelijk in andere gezinnen opgevangen.

De lat ligt hoog voor jongeren

Suïcide uitvaarten nemen de laatste tijd weer erg toe. We hebben er soms wel twee per week. En het zijn vaak jonge mensen, tussen de 20 en 30. Ik ben zelf nu 56 en vroeger kon ik het nooit begrijpen. Maar in de huidige tijd snap ik het soms. De lat wordt zo hoog gelegd voor jongeren door de maatschappij. We moeten overal maar aan voldoen. Als jongere ben je daar gevoelig voor. Als je wat ouder wordt, leer je ook weer relativeren. Maar op jongere leeftijd ervaren mensen denk ik toch veel druk om mee te doen. 

Soms draagt iemand een verhaal met zich mee dat zelfs voor de mensen die het dichtstbij staan verborgen blijft. En misschien is dat wel het moeilijkste onderdeel van dit soort verlies: leren leven met wat je nooit helemaal zult begrijpen.