Kunst biedt troost en afleiding op uitvaartlocaties

‘Kunst kan troost bieden, maar ook afleiding. Het kan je helpen om je gedachten te verzetten, het geeft je iets om even met iemand over te praten. Met kunst kun je bijvoorbeeld een ontvangstruimte veranderen in een plek waar mensen zich prettig voelen, in plaats van een ruimte waar je continu zenuwachtig op de klok kijkt. Kunst maakt dat mensen zich gerustgesteld voelen door de omgeving. Dat geldt voor mensen die gevoel bij de kunst hebben, maar zeker ook voor mensen die niet zo van kunst houden. Je voelt toch dat zo’n ruimte met veel zorg is ingericht. Dat maakt echt een verschil.’

Kunst van deze tijd

Joyce hoort vaak van haar collega’s bij DELA dat bezoekers de kunst op de verschillende locaties erg waarderen. ‘Bijna al onze kunstwerken zijn figuratief of semifiguratief. Dit betekent dat je meteen kunt herkennen wat het voorstelt. Ook mensen die niet veel met kunst hebben, kunnen er dus meteen iets in herkennen. Bovendien is alle kunst die we kopen, heel actueel. Het komt zogezegd zó uit het atelier. Het is van deze tijd en dat past goed bij het idee van ‘doorgeven’, omdat het gaat over het leven in het hier en nu. Het komt zelfs voor dat kunstenaars na een uitvaart door nabestaanden worden gebeld met de vraag of ze hun atelier mogen bezoeken. Dat vind ik een groot compliment. Het laat zien dat onze kunst echt iets voor mensen kan betekenen.’

Tot vijftien jaar geleden huurde DELA de kunst die in de locaties te zien is. Niet goedkoop en ook niet altijd passend. In 2009 ging het roer om. ‘We hebben de huurcontracten voor kunst opgezegd. Toen die afliepen, hebben we nog dezelfde dag onze eerste eigen kunst aangekocht’, vertelt Joyce. ‘Elke keer als er een nieuwe locatie bijkomt of een bestaande locatie wordt gerenoveerd, zoek ik daar nieuw werk voor. Alles hangt of staat in publieke ruimtes, zowel binnen als buiten, dus iedereen kan het zien. Dat vind ik meteen het mooie: ook mensen die weinig met kunst hebben, komen er zo op een natuurlijke manier mee in aanraking.’

Kunstbeleid

‘Het is vanzelfsprekend dat het kopen van kunstwerken heel zorgvuldig moet gebeuren. Op een plek waar mensen afscheid nemen van een dierbare, kun je niet zomaar alles ophangen. In 2009 hebben we met onze kunstcommissie een kunstbeleid opgesteld. We hebben toen bepaald dat de kunst die we kopen drie thema’s moet raken: reflectie, troost en doorgeven. Bij elke aankoop kijken we of een werk aan die drie thema’s voldoet. Maar met ons team zoeken we in de eerste plaats naar sfeer, een gevoel. Dat is het belangrijkste.’

'Hermes’ (2023) van Luk van Soom. Buitenterrein van aula Moerputten, crematorium Maaslanden DELA in Nieuwkuik.

 

Locatie kunst

Dat gevoel is ook heel belangrijk bij de keuze waar in of rondom een gebouw een kunstwerk wordt geplaatst. ‘Bij een uitvaart kom je meestal met een zwaar gevoel binnen en ga je vaak lichter weg. Bij het ophangen of neerzetten van kunst houden we hier rekening mee. Voor een uitvaart zijn mensen vaak zenuwachtig en verdrietig. Na afloop, in de koffiekamer, wordt er ook gelachen en wordt het leven gevierd. In de ontvangstruimte zie je daarom meestal ingetogen werken, maar in de koffiekamer kan levendigere kunst hangen of kunst met een knipoog.’

Levensgrote beer

‘Een mooi voorbeeld hiervan is het kunstwerk ‘Grazzly’ van kunstenaar Marjolijn Mandersloot: een levensgrote beer van kunstgras in de tuin van het crematorium in Helmond. Je kunt Grazzly zien vanuit de koffiekamer en je loopt langs hem op weg naar de strooivelden. De groene beer maakt je meteen vrolijk. Kinderen rennen op hem af om hem te knuffelen – maar je hebt waarschijnlijk geen behoefte om hem meteen te zien als je binnenkomt.’ Ook in de ovenruimtes hangt kunst. ‘Steeds vaker gaan mensen mee naar de ovenruimte voor een allerlaatste afscheid. Dit kan natuurlijk spannend zijn. De kunst maakt deze ruimtes rustgevender, zachter en vriendelijker. Kunst kan een ruimte heel erg beïnvloeden.’