Hoe schrijf je een uitvaartspeech?

Je hebt een dierbare verloren en je wilt op een zo mooi mogelijke manier afscheid nemen. Een uitvaartspeech hoort daarbij. Maar waar begin je? Hoe vind je de woorden om uitdrukking te geven aan je verdriet? Wat moet je zeggen om je moeder, vader, opa, oma of vriend de laatste eer te bewijzen? Speechschrijvers Hendrik Kruit en Karin Dona schreven het boek ‘Als woorden tekortschieten’. Daarmee willen zij mensen bemoedigen om zelf te speechen bij een begrafenis of crematie, al zijn het maar een paar woorden. ‘Door te vertellen wat iemand voor jou heeft betekend, kun je jezelf én anderen verder helpen.’

‘Bijna iedereen ziet er tegenop om te spreken. Toch zouden we iedereen willen aanraden om het toch te doen. Het is iets waar je doorheen moet. Bedenk dat je bij voorbaat ieders sympathie hebt, alleen al omdat je daar durft te staan. Je staat daar voor je vader, moeder, opa, oma, vriend of vriendin van wie je veel hebt gehouden. Je mag dus stamelen, je mag de draad kwijtraken, je mag breken en je tranen wegslikken. Niemand die jou dat kwalijk neemt. Spreek daarom in elk geval een paar woorden, want een begrafenis of crematie zonder woorden is geen afscheid.’

Stappenplan: Een afscheidstoespraak schrijven

Wil je zelf aan de slag? Maak dan gebruik van de 10 tips bij het schrijven van een uitvaartspeech.

Herinneringen en anekdotes overledene

‘Als spreker heb je de mogelijkheid om tijdens je toespraak een portret te schetsen van de persoon die jij en de aanwezigen zo goed kennen. Je kunt herinneringen ophalen die de aanwezigen ontroeren of aan het lachen brengen. Mooie herinneringen aan je familielid, vriend of collega en leuke anekdotes die ze na het afscheid mee naar huis zullen nemen om aan terug te denken.  Je kunt anderen troosten door simpelweg te vertellen wat iemand voor je heeft betekend. Je bent verdrietig over hetzelfde verlies, dat verbindt mensen. Wat iedereen wil horen is dat iemands leven waardevol is geweest, dat het ertoe heeft gedaan. De essentie van troost is dat mensen zich niet alleen en onbegrepen voelen. Let op dat je tijdens je speech niet te veel nadruk legt op de laatste fase van het leven. Je moet niet uit het oog verliezen dat iemand jong is geweest, verliefd is geweest en idealen heeft gehad. Je moet het volle leven proberen te vatten in je toespraak. Het is zonde als de laatste periode dat overschaduwt.’

 Je wilt een portret van iemand schetsen, geen biografie schrijven. 

Hoe begin je met het schrijven van een uitvaartspeech

‘Als je een uitvaartspeech gaat schrijven, stel jezelf dan vragen als: welke verwachtingen had mijn vader, moeder, opa, oma, vriend of vriendin van het leven? Zijn die uitgekomen? Wat waren de belangrijke keerpunten in het leven? Denk aan geboorte, liefde en de dood. Het gaat om de dingen die iemand wezenlijk hebben gevormd. Je hoeft alleen maar recht te doen aan jouw dierbare en het leven dat hij of zij heeft geleid.
Een afscheidsspeech duurt hooguit tien minuten. Dat is veel te kort voor een volledig levensverhaal en dat hoeft ook niet. Het zijn de hoogte- en dieptepunten van het leven die een levensverhaal vorm geven. Je wilt een portret van iemand schetsen, geen biografie schrijven. Probeer daarbij zo beeldend mogelijk te schrijven. Je kunt wel zeggen dat vader een ouderwetse hoffelijkheid had, maar als je zegt dat hij de deur altijd voor je openhield, dan ziet iedereen dat voor zich.’

De opbouw van een speech

Als je aan jouw dierbare moeder, vader, opa, oma of vriend denkt…welke gebeurtenissen of karaktertrekken passen daarbij? Bij de een is dat diegene zich helemaal inzette voor de samenleving, voor de ander was dat de focus op het kleine, het gezin bijvoorbeeld. Dat kan de kern vormen van de boodschap die je wilt overbrengen aan de toehoorders.

  1. Stel jezelf de vraag: wat wil je dat er blijft hangen van je speech? Begin daarmee je toespraak tijdens de begrafenis, crematie of uitvaart. 
  2. Je kunt dat verhaal in het midden van je speech levendig maken met dierbare herinneringen, typerende uitspraken en betekenisvolle gebeurtenissen. 
  3. Aan het einde van je speech kom je terug op het begin van je speech. Zo maak je de cirkel rond. Dit is het moment om te vertellen hoe de overledene in onze herinnering zal blijven voortleven en wat we zullen missen nu hij of zij er niet meer is. Want niet vergeten worden en voortleven in ieders gedachten is voor iedereen een troostrijke gedachte.’

10 Tips om een uitvaartspeech te schrijven

Hendrik en Karin schrijven al acht jaar toespraken voor mensen die worstelen met wat ze willen zeggen tijdens een afscheid. Op basis van wat nabestaanden vertellen, schrijven zij een troostrijke toespraak. Wil je liever zelf aan de slag? Download dan de 10 tips voor een afscheidsspeech.

Hoe schrijf je een afscheidsspeech