Stappenplan
Hoe moeilijk het ook is: na het verlies van een dierbare gaat het leven door. Een passend afscheid is een eerste stap binnen het rouwproces. Dit stappenplan voor het regelen van een uitvaart helpt je op weg.
'Heldere en duidelijke uitleg over mogelijkheden na overlijden.'
Toewijding verbindt bij een rituele wassing
Na een overlijden, wordt de overledene voor een laatste keer verzorgd. Dit wordt ook wel postmortale zorg genoemd. Zorg die met respect voor gebruiken en rituelen verder gaat dan alleen het aankleden van de overledene. Deze zorg is soms niet direct zichtbaar voor nabestaanden. Toch vinden wij het een belangrijk onderdeel dat zorgt voor een persoonlijk afscheid. Het maakt het mogelijk dat nabestaanden hun dierbare herkennen en met respect de overledene kunnen loslaten.
Yvonne van Beveren-Ossenblok is senior medewerker bij uitvaartcentrum DELA De Boezem in Rotterdam. ‘Het doen van de laatste verzorging is hartstikke mooi werk. Nabestaanden zijn ontzettend dankbaar en daar doen we het voor.’ Om de laatste zorg altijd met respect en eerbied voor rituelen en culturen te geven, werkt DELA in Nederland samen met diverse wasgroepen voor, bijvoorbeeld, Creools-Surinaamse uitvaarten. Jeff Riedewald, die uitvaartverzorging en rituele wassingen verzorgt, vertelt over de zorg die een wassingsgroep aan een overledene geeft.
Samenwerken
Jeff: ‘Ik ben heel blij met de samenwerking met Yvonne en haar collega’s van DELA.’ ‘We zijn goed op elkaar ingespeeld en hebben dezelfde instelling als het gaat om de belangen en wensen van overledenen en nabestaanden. Dat is waar het om draait.’
Meerdere culturen en religies
De wasgroep specialiseert zich niet in één specifieke cultuur of religie. ‘Wij doen rituele wassingen voor mensen uit verschillende culturen en voor diverse religies,’ vertelt Jeff. ‘Het gaat erom dat we de wensen van de familie en de overledene respecteren.’ Dit betekent dat er soms ook gewerkt wordt met elementen uit andere culturen of religies, zoals wierook bij katholieken of speciale gezangen bij moslims. ‘Het gaat om de verbinding tussen mensen, dat maakt het zo krachtig,’ aldus Jeff.
Ritueel versus cultuur
Jeff geeft duidelijkheid over een veelvoorkomende misvatting. ‘Rituelen en culturele gewoonten zijn twee verschillende dingen. Een ritueel is een opeenvolging van handelingen in een bepaalde volgorde. Cultuur is wat van generatie op generatie is doorgegeven, zoals tradities. Het is een erfgoed. Bij een wassing spelen beide een rol.’
De westerse verzorging
Volgens westerse gebruiken wordt een overledene verzorgd door twee medewerkers van het uitvaartcentrum in een wasruimte. ‘Wij sluiten de ogen, reinigen het gezicht en sluiten de mond,’ vertelt Yvonne. ‘Daarna kleden wij of de familie zelf de overledene aan, kammen haren, verzorgen nagels en make-up en mannen worden netjes geschoren als dat nodig is. Soms wil de familie het samen met ons doen. Dat is altijd zo’n mooi intiem moment.’
Elke uitvaart zijn eigen rituelen
Iedere cultuur en religie heeft eigen tradities en gebruiken die troost bieden, maar voor iedereen geldt dat een mooi en passend afscheid zorgt voor fijne herinneringen. We vinden het daarom erg belangrijk dat we er samen voor zorgen dat het afscheid precies klopt.
Samenwerking met de wasgroep
Zodra Yvonne een bericht krijgt dat een overleden persoon naar het uitvaartcentrum gebracht wordt voor wie de familie een ceremoniële wassing wenst, schakelt ze de wasgroep in. ‘Wij reserveren dan een ruimte bij ons voor de rituele wassing en doen een korte voorbereiding. Wij zorgen ervoor dat de overledene op de verzorgingstafel ligt, sluiten de ogen en geven hem of haar schoon incontinentiemateriaal. Daarna dragen we de rest van de verzorging over aan de wasgroep.’
De rituele wassing
De rituele wassing zelf is een zorgvuldig proces dat enkele uren kan duren begint én eindigt met een samenzijn met de familie. Jeff: ‘De leden van de wasgroep zingen en bidden samen met de familie om hun dierbare te zegenen en te begeleiden. De familie neemt afscheid van hun dierbare en verlaat daarna de wasruimte, maar blijft in het uitvaartcentrum wachten tot wij klaar zijn met de wassing.’ Daarbij wordt de rest van de gebruikelijke verzorging uitgevoerd. ‘Onze zorg is niet anders dan hoe Yvonne en haar DELA-collega’s dat doen. Wij zorgen ervoor dat de herinnering aan diegene zo mooi mogelijk is. Wat bij ons anders is, is dat wij de verzorging uitvoeren op basis van een bepaald ritueel. De exacte handelingen van een wassing blijven geheim. ‘Wij doen het werk met zijn tweeën of drieën, zodat wij elkaar goed aanvullen. Meer mensen in de kamer zou het proces verstoren,’ zegt Jeff.
Persoonlijke spullen in de kist
‘De familie neemt ook persoonlijke spullen van hun dierbare mee. Dat kan van alles zijn. Kleding, parfum, knuffelbeertje, foto’s of een tas. Dat leggen ze in de kist, om aan hun dierbare te mee te geven voor hun reis. Net als het zingen na afloop van de wassing, hoort dat bij het afscheid. Dat kan een groot verschil maken in hun rouwproces en nabestaanden helpen om vrede te vinden,’ legt Jeff uit.
De Eed van Toewijding
De laatste zorg gebeurt met liefde en respect. Nabestaanden kunnen daardoor op een waardige manier afscheid nemen. Dat geldt ook voor de dinari’s, de verzorgers van de wasgroep. Zij leggen bovendien een eed voor af om rituele wassingen te verzorgen. De eed die een dinari aflegt symboliseert de belofte om altijd met liefde, eer en respect te handelen, ongeacht de omstandigheden. ‘Op het moment dat je die eed hebt afgelegd, ben je een familie. Broeders en zusters,’ vertelt Jeff. ‘Je moet het met liefde doen en altijd klaarstaan. Waar ik ook ben, zodra ik een telefoontje krijg, haast ik me naar de overledene of familie als ik daar nodig ben.’
Toewijding is wat de dinari’s met de medewerkers van DELA verbindt: samen zorgen we voor een persoonlijk, passend en respectvol afscheid.
Wij helpen graag; stap voor stap een persoonlijk afscheid regelen
Een afscheid regelen, hoe doe je dat? Je moet veel beslissingen nemen in een tijd waarin emoties vaak een grote rol spelen. Welke keuzes komen er op je af? Dit stappenplan voor het regelen van een uitvaart helpt je op weg.