Een uitvaartondernemer kiezen? Goede begeleiding begint met luisteren

Eize Hoomoedt is uitvaartverzorger bij DELA in Groningen. ‘Ik weet niet eens waar we moeten beginnen.’ Dat is een zin die hij vaak hoort. Zeker als iemand onverwacht overlijdt of als er weinig is geregeld. Verdriet en praktische zaken komen dan tegelijkertijd binnen. Familieleden willen het goed doen, maar weten vaak niet waar ze moeten starten. Ze weten niet eens welke uitvaartondernemer ze moeten kiezen. 

Een uitvaartondernemer kiezen die luistert

‘Bij het eerste gezin zat de vrouw met haar kinderen op een tuinbankje. Verdrietig, moe en ook een beetje in paniek. Alles moest geregeld worden, maar niemand wist precies hoe. Ik begon zoals ik eigenlijk altijd begin: met koffie. Geen formulieren op tafel, geen laptop open. Eerst maar even zitten. Luisteren.

Ik stelde voorzichtig een paar vragen. Over begraven of cremeren. Over muziek. Over wat bij hun man en vader zou passen. Langzaam ontstond er een lijn. Niet alles tegelijk. De oudste dochter wilde iets voorlezen. De zoon ging op zoek naar foto's. Iemand dacht hardop na over muziek. En wanneer het even te veel werd, stopten we gewoon.’ 

Stilte mag er zijn

‘Een paar weken later zat ik in een huiskamer van een verzorgingshuis in Oude Pekela. Meneer was die ochtend overleden. Zijn vrouw zat naast hem, de kinderen aan tafel met een kop koffie. Er speelde zachte klassieke muziek op de radio. Niemand zei veel. Niemand hoefde iets uit te leggen.

Ik schoof een stoel wat opzij, ging zitten en zei alleen: ‘Ik ben er.’ Daarna lieten we de stilte bestaan. Geen haast, geen lijstje met vragen. Gewoon aanwezig zijn. De familie keek naar elkaar, naar buiten of naar hun vader. Zijn vrouw knikte af en toe. Alsof ze wilde zeggen: je begrijpt wat we nu nodig hebben. En dat was tijd.

Pas na een poosje kwam de vraag: ‘Hoe gaat het eigenlijk verder?’ Toen begonnen we rustig. Eén ding tegelijk. Zijn zoon haalde zijn mooiste overhemd. De kleindochter wilde helpen bij de laatste verzorging. Er werd een lied uitgezocht dat bij hem paste.’ 

Een uitvaartverzorger moet ruimte geven voor verdriet

‘In beide situaties gebeurde uiteindelijk hetzelfde. Er kwamen keuzes, ideeën en besluiten. Maar niet omdat iemand druk zette. Ze ontstonden vanzelf, zodra er ruimte kwam om het verlies een beetje te laten bezinken. Dat is misschien wel het belangrijkste wat ik als uitvaartverzorger heb geleerd: begeleiden na een overlijden betekent niet altijd dat je direct in beweging komt. Soms begint goede begeleiding juist met stilstaan. Met een kop koffie. Met luisteren. Een uitvaartverzorger moet ruimte geven voor verdriet voordat er keuzes gemaakt moeten worden.

Want afscheid nemen is niet alleen organiseren. Het is ook landen in een nieuwe werkelijkheid. En dat lukt zelden allemaal in één middag. Soms is het enige wat nodig is dat iemand naast je komt zitten en zegt: ‘Ik ben er.’