• Klantenservice 040 260 16 36 Ma t/m vrij van 8.00 tot 20.00 uur.
  • naar dela.nl

Als je vader Harry Mulisch is

Als er een vader is die zorgde dat zijn kinderen snel op eigen benen konden staan, was het wel Harry Mulisch. Hij was geen vader die zich druk maakte over rapportcijfers of foute vriendjes. Harry Mulisch zong gekke liedjes, maakte met zijn vrouw dansjes in de kamer en leerde zijn kinderen dat je goed moet zijn voor dieren. Dochter Frieda vertelt: ‘En tafelmanieren. Spaghetti snijden was ten strengste verboden!’

 Ik lijk niet op God, God lijkt op mij! 

Maar Mulisch streng en arrogant? Helemaal niet. ‘Hij kwam soms zo verkeerd over in de media’, vertelt Frieda Mulisch. ‘Zo vroeg een interviewer eens of hij soms denkt dat hij op God lijkt. Waarop mijn vader antwoordde: “Ik lijk niet op God, God lijkt op mij!” Daar moesten wij thuis hartelijk om lachen, terwijl de rest van Nederland hem een arrogante man vond. Het maakte hem niks uit, maar ik kon me daar vroeger wel druk over maken. Mijn vader zei “Laat het. Het heeft geen zin en het is de moeite niet.” Op een mindere recensie reageerde hij vergelijkbaar. “Voorlopig schrijft die recensent over mij en niet andersom.” Dat is niet arrogant, maar een manier om ermee om te gaan. Je moet je eigen weg volgen, anders kom je nergens. Die les is mij altijd bijgebleven.’

 We konden heel goed zonder woorden bij elkaar zijn. 

Zonder woorden

Frieda – genoemd naar de huishoudster die voor Harry zorgde toen hij klein was – en haar zus Anna werden voornamelijk opgevoed door hun moeder. Toen Frieda 18 was, ging haar zus het huis uit. ‘Mijn moeder was al eerder verhuisd, dus vanaf dat moment woonde ik alleen met mijn vader. We zijn in die periode erg naar elkaar toe gegroeid. Hij bemoeide zich niet met mijn schoolprestaties, vriendjes of andere “details”. Als ik vertelde dat ik naar Parijs ging, kwam hij met restauranttips in plaats van te vragen met wie ik daar dan heenging. We konden vooral heel goed zonder woorden bij elkaar zijn. De krant lezen, soms wat aan elkaar voorlezen.’

Volg je hart

De vrijheid die Frieda en haar zus kregen, heeft ook een keerzijde. ‘Achteraf vind ik het soms jammer dat ik niet meer gemotiveerd en gestimuleerd ben. Bijvoorbeeld om meer mijn best te doen op de middelbare school, waar ik een potje van heb gemaakt. Hij vond cijfers en schoolprestaties niet belangrijk. Toen mijn zus alweer een drie haalde voor biologie zei hij: “Je hebt gisteren toch geleerd? Dan heb je er toch wat van opgestoken? Dat cijfer maakt niet uit, dat is alleen voor de leraar.’ Hij leerde me: er zijn mensen met een talent en er zijn mensen met een sterke wil. Weinigen combineren die twee kwaliteiten. Dus volg je hart, ga op zoek naar je talent en gebruik het. Daar heb je geen diploma voor nodig.’

Harry Mulisch stierf op 30 oktober 2010, omringd door vrienden en familie.