Vraag hulp bij rouw

Hoe je de draad van het leven weer oppakt na verlies is voor iedereen anders. Jouw dierbaren kunnen je hierbij helpen. In het praatstuk omschrijven we onderwerpen en tips om in gesprek te gaan met je naasten.

Rouwen in tijden van corona: al onze emoties uitvergroot

Een uitvaart is belangrijk voor het rouwproces. De nabestaanden kunnen emoties en gedachten rondom het overlijden delen en hebben door al het geregel het gevoel ‘iets te kunnen doen’. Familieleden en vrienden verlenen steun waar ze maar kunnen. Uiteindelijk helpt een uitvaart ons de realiteit van het verlies te aanvaarden, en weer door te kunnen leven. Door corona gaan veel dingen nu op een andere manier. Komt een dierbare te overlijden, dan is het afscheid anders dan voorheen. Kleiner, maar hierdoor ook intiemer. En familieleden en vrienden verlenen nog steeds steun, alleen nu op afstand. In hoeverre is deze andere manier van afscheid nemen van invloed op ons rouwproces? Hoe kunnen we de draad van het leven uiteindelijk toch weer oppakken? Rouwdeskundige Stéphanie Beijnes geeft antwoord.

Wat maakt rouw in tijden van corona anders?

‘Wat verlies en rouw uitmaakt zijn uiteindelijk niet de omstandigheden zelf,’ zegt rouwdeskundige Stéphanie Beijnes, ‘maar hoe we met die omstandigheden omgaan.’ Bepalend daarin is in hoeverre we verbinding kunnen creëren met de belangrijke mensen in ons leven. Dat kost nu meer moeite en verloopt anders dan we gewend zijn, maar volgens Stéphanie kan het wel degelijk. ‘Je kunt bij elkaar zijn, zonder in één ruimte te zijn. Oprechte aandacht die van binnenuit komt wordt altijd gevoeld, ongeacht de vorm.’ 

Hoe maak je verbinding op afstand?

Hoe we het verbinden ‘op afstand’ willen inrichten moeten we de komende tijd samen ontdekken, want deze situatie is voor ons allemaal nieuw. Beginpunt mag in ieder geval oprecht contact maken zijn. Stéphanie: ‘Heb je zelf iemand verloren, vraag jezelf dan: Wat heb ik nu nodig en wie kan me dat geven? Bel die persoon op. Nu, vandaag nog. Wil je er zijn voor een dierbare die net iemand heeft verloren, geldt hetzelfde. Hoe kun jij verbinding maken en helpen?’ Vul dat vervolgens in op een manier die past bij jou en die past bij de ander. Of je nu een zak boodschappen aan iemands deur hangt, een gedicht voor iemand schrijft of belt en luistert: steun en verbinding kan allerlei vormen aannemen. Waar het om gaat, is dat er wordt gevoeld: ik ben niet alleen.
Afscheid nemen in tijden van corona
Waardig afscheid nemen op een manier die past bij de overledene ondersteunt de nabestaanden bij het rouwproces. In deze moeilijke tijd is dat misschien wel belangrijker dan ooit. Lees hoe je ondanks alle beperkingen verbinding maakt met een dierbare in het ziekenhuis en hoe je de uitvaart toch mooi vormgeeft.
 

Waarom kan het moeilijk zijn om steun te zoeken?

Verbinding maken en steun zoeken is menselijk, we weten allemaal hoe het moet. Toch kan het met name na het verlies van een dierbare moeilijk zijn. Volgens Stéphanie heeft dat te maken met de manier waarop we over het algemeen op de dood reageren. ‘We willen die pijn niet voelen, dus we vallen terug op onze zogenaamde overlevingsmechanismen. We sluiten ons bijvoorbeeld af voor wat er is gebeurd en proberen het verdriet niet binnen te laten komen. Of we vechten ertegen, zijn boos op alles en iedereen.’ Die reacties worden nu ook nog eens enorm uitvergroot. Omdat we minder tijd hebben om ons op de dood voor te bereiden, omdat onze wereld opeens stukken kwetsbaarder en onzekerder is dan voorheen. Volgens Stéphanie horen deze emoties erbij: we mogen ze onszelf niet kwalijk nemen. Waar we ons wél bewust van moeten zijn, is dat ze een muur opwerpen. Tussen ons en de mensen die ons willen helpen én tussen ons en onze kern, waar alle verdriet en oprechte emotie zit. ‘Het is belangrijk om je eigen overlevingsmechanismen te kennen’, zegt Stéphanie. ‘Om te voelen: ik schiet er weer in, ik trek mijn muur op. Je omgeving kan je hierbij helpen door je erop te wijzen en je vervolgens te vragen:  Wat heb je nu écht nodig? Hoe kan ik je daarbij helpen? Dat geeft je een kleine adempauze.’ Binnen die adempauzes kunnen we even iets minder kwaad, iets minder teruggetrokken zijn.

Hoe geef je rouw de ruimte?

Slagen we erin op die momenten verbinding te blijven maken met ons gevoel en met de mensen om ons heen, dan geven we rouw de ruimte. De achtbaan van emoties wordt langzaam iets minder turbulent: het is het begin van een stap naar voren. Stéphanie heeft er vertrouwen in dat we het kunnen. Want we zijn misschien kwetsbaarder dan ooit, maar we zijn ook meer dan ooit bereid er voor elkaar te zijn. ‘Binnen de kwetsbaarheid die we nu voelen, ligt een grote kans: we mogen werken aan ons gevoel van medeleven en op zoek gaan naar nog meer manieren om verbinding te maken.’

5 tips die je helpen doorleven

  • Maak verbinding met de mensen om je heen. Drink al videobellend een kopje koffie samen of durf te vragen om praktische steun. 
  • Realiseer je dat je misschien onbewust een muur opwerpt voor je emoties waardoor rouw geen ruimte krijgt. Vraag je omgeving om je hier bewust van te maken. 
  • Organiseer via skype, WhatsAppvideo of een andere app een avond om herinneringen op te halen aan jullie overleden dierbare. Mooie herinneringen geven troost en kunnen kracht geven om weer vooruit te kijken.
  • De natuur heeft op veel mensen een kalmerend en helend effect. Met name in deze chaotische tijd vind je er rust en ruimte voor je eigen gedachten en emoties. Ga joggen of wandelen in het bos – alleen of op afstand met een dierbaar iemand.
  • Wanneer de wereld weer ‘normaal’ is, weten we nog niet. Maar spreek met jezelf af dat jullie een herdenkingsmoment plannen zodra het weer kan. Zonder beperkingen, helemaal op jullie manier.

In gesprek met je naasten

Hoe je de draad van het leven weer oppakt na verlies is voor iedereen anders. Voor jezelf en voor je naasten kan het dan fijn zijn om te praten over wat jij nodig hebt om door te kunnen leven na dit verlies. Zo krijg jij de hulp waar je behoefte aan hebt en weten jouw dierbaren beter wat ze voor je kunnen betekenen. Download hier het praatstuk; een leidraad voor een gesprek waarin onderwerpen en tips zijn omschreven.

Over Stéphanie Beijnes

Stéphanie Beijnes runt de praktijk Verlies & Verder, is auteur van ‘Het Kompas, navigeren met verlies’  en zit in het bestuur van het Landelijk Steunpunt Verlies, dat helpt om te gaan met verdriet in deze moeilijke tijd.